CDS Primi


Resim: Hasan R. ARDIÇ, suluboya

CDS

(Credit Default Swap)


Türkiye’nin CDS primi 19 Ocak 2022 itibariyle 557.11 ki bu değer oldukça yüksek…


Yani;


Türkiye, yatırım yapmak için ciddi derecede riskli ülkeler listesinde…


Daha açık bir anlatımla;


Türkiye’nin kredi borçlarını ödemesi uluslararası finans çevreleri tarafından oldukça riskli olarak değerlendiriliyor.


Bu durumda;


Risk priminin yüksek olması kredi faizlerini ve maliyetleri artırıyor.


CDS priminin yüksek değerlerde adeta yerleşmesi, elbette bir anda ve kendiliğinden olmaz, bir geçmişi mutlaka vardır. Önümüzdeki 5 yıl için CDS primi değerini konuşurken esasen işin tarihsel süreçlerini de dikkate almak şart…


Bu arada CDS primi hesaplamalarında sadece matematik değil, tüm unsurlarıyla ekonominin gereklerinin tamamının kullanıldığını da unutmayalım. Ölçülebilir ya da ölçülebilirliği tartışılabilir kavramlar da önemli etkenlerdir. Örneğin; Güven…


20 Ocak 2022 Perşembe günü TCMB PPK toplantısı bitiminde bir aksilik olmazsa saat 14:00’te politika faiz oranı açıklanacak.


Politika faizi ve politika faizinin örneğin kur etkileşimi düşük bir hata marjıyla hesaplanabilir. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığının uygulayacağı mali olguların yine malî disiplin içinde uygulanabileceğine ilişkin piyasaların güven katsayısı belirsiz bir durum.


Evet an itibariyle güven negatif ama ne derece…


Bu arada güven; vardır ya da yoktur. Yani yarım güven ya da az güven olmaz. Bu noktadan çıkışla Türkiye’nin CDS Priminin yüksek olması ekonomideki sıkıntıyı artırmakta…


Esasen o derece yoğun ve çoklu bir sorunlar içinde olan bir ekonomi yapısında, politika faizinin artırılması, sabit tutulması ya da düşürülmesi; evet önemlidir, ama artık bu noktadan sonra o kadar da değildir.


Bu yazının yazıldığı an itibariyle $/TL 13,4372 (Bloomberg) ve TCMB PF de %14. Beklenmekte olduğu gibi PF 100 veya 200 bp düşürülse ya da bir önceki oran korunsa kur etkisi ne olur…


PF korumak dahil, indirmek; 100 bp veya daha yüksek oranda, Ekonomi disiplininin belirttiği tüm olumsuzluklar bir derece daha artırılmış güçte, mevcut güçlüklerin üzerine kümülatif bir çöküşe neden olur.


Konu sadece kur değil, kur bunlardan sadece biri. Diyelim ki $/TL hemen yarın olmasa da 17-18 mertebesine çıktı ve TL değer kaybı arttı. Biz bu durumu 20 Aralık 2021 öncesinde zaten yaşamıştık. Aynı etkileşim olur yine…


Ama bence konu sadece bu değil.


Malûm; enflasyon var ve oran olarak da epey yüksek. TÜİK %36 olarak ilan ediyor, ENAG %81. Tabii bu paralelde TÜFE ile ÜFE arasındaki makas 2021 içinde giderek açıldı ki ciddi risk unsurudur.


Yüksek enflasyon, üretimde maliyet yüksekliği kaynaklı… TÜFE ile ÜFE arasında ciddi fark var. Bu TÜFE’nin den ivedilikle artışını hızlandıracak bir unsur. Üreticilerin mal veya hizmet maliyetlerini tüketicilere yansıtmayacağını herhalde kimse umut etmiyordur. Devlet sübvansiyonu da olanak dışı. Kur yüksekliği ithalatı kısıtlamış vaziyette. Yani ithal ikâmesi çözümü getirilecek durumda yok ortada…


Konum; stagnasyon, yani resesyon ve daha da Türkçesi durgunluk…


Stagnasyon, yüksek enflasyon koşulları altında ulaşılan yeni bir konumlama olduğuna göre artık buna hiç çekinmeden stagflasyon demek yerinde olacaktır. Ekonomi okumaya başladığımdan beri en fazla üzerinde endişelendiğim konulardan biridir stagflasyon…


2021 yılında Türkiye ekonomisi baz etkisiyle de olsa bir şekilde bir oranda büyüme katetti. 2021 3Ç büyüme oranı %7,4 (TÜİK). Bu tartışılabilir nitelikli bir iktisat konusudur, izninizle burada bu hususa girmeden devam edelim…


Bir de slumpflasyon var ki, Türkiye henüz slumpflasyon durumuna girmedi ama gidişata bakılırsa az kaldı. Enflasyon altında durgunluk ve büyümenin olmaması, küçülme / çökme / batma… Dünkü yazımda …flasyon(lar) başlığı altında bütün bunları özetledim.


Tekrar yarının politika faizleri açısından önemi konusuna dönersek; sabit tutulmuş ya da 100 veya daha fazla bp artırılmış bunun 5-6 ay öncesindeki kadar heyecanla beklenir hâli kalmadığı açıkça ortada…

Hesaplamaları yapıldığında varılan sayısal değer bağlamında PF oranının %28+ olması ortaya çıkıyor ki bunu telaffuz bile edebilecek cesareti gösterebilecek bürokrat olacağı kanısında değilim. Bunun siyasetle, dünya görüşüyle, inançlarla vb hususlarla hiç bir şekilde ilgisi yok. Konu, tamamen iktisat / Ekonomi disiplini konusu ve çözüm de zaten bu disiplin içinde aranmalıdır.


Dünya Bankası, Dünya Ticaret Merkezi ve en fazla konuya yakın olanı; IMF ile de çözüm aranabilirse de, IMF önerileri, kredi kullanım koşulları tamamen iktisat disiplini içinde gelişecek ve uygulanacaktır.


İşte bütün bunlar ve tabii ki daha fazlası bir arada, önemli düzeyde bir sinerji içinde, eşgüdümlü olarak, doğru biçimde yerine getirilirse CDS (Credit Default Swap) Primi edinilen başarı ölçüsünde normal düzeye gerileyecektir. Bu da Türkiye’de yeniden yatırım yapılabilir ortamının uluslararası platformlardaki kurulumu olacaktır.



Hasan R. ARDIÇ

İstanbul, Ocak’22, 19







703 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Artık ülkemizde yaşayan herkes biliyor ki; 17 Mart 2022 Perşembe günü TCMB, PPK toplantısı kararlarını saat 14:00’te açıklayacak. Bu kararlar içinde de en fazla ilgi çekeni tabii ki politika faiz oran

CDS Credit Default Swap Türkiye’nin CDS primi bugün 700’ler mertebesine kadar çıkış yaptı, 5 yıllık Türkiye CDS primi de 677 düzeyinde. Bu değerler çok yüksek değerler. CDS Primi 300’lere kadar bir de