Ekonomi Gündeminin İki Önemli Konusu


Ekonomide gündem çok hızlı değişiyor ama bugün iki önemli konuya özellikle dikkat çekmekte yarar görüyorum;


  • Fiyatlar, yükseldikleri hızla düşmezler

(Rocket and Feather, Asymmetric Price Transmission)

  • CDS Risk Primi

(Credit Default Swap)


Roket ve tüy, teori olmasa bile yapılan araştırmalardan çıkarılan bazı sonuçların yüzlerce akademik makalede yayımlanarak iktisat dünyasında benimsenmesi neticesinde asimetrik fiyat aktarımı konusunun anlatımıdır.


R&F, ABD’de daha ziyade petrol pazarlarında kullanılıyor olsa da FMCG (Fast Moving Consumer Goods - Hızlı devinimli tüketim malları), bir kısım toptan eşya pazarı vb alanlarda da kullanılmaktadır.


Konunun özü; çıktı fiyatları, girdi artışlarına düşüşlerden daha hızlı tepki verme eğilimindedir. Fiyat artışları roket gibi hızlı, fiyat düşüşleri de tüy gibi yavaş hareket eder. Bu duruma tüketim pazarlarında da, üretim pazarlarında da sıkça rastlanmaktadır. Her iki piyasada da maliyet şoklarına verilen asimetrik tepki önemli, güçlü ve dayanıklıdır. Ortalamada, pozitif bir maliyet şokuna karşı anında tepki, negatif bir şoka verilen tepkinin en az iki katıdır. Bu farkın beş-sekiz ay boyunca sürdürüldüğü genelde görülmektedir.


Bu noktada dikkate aldığımız, örneğin petrol, ham petroldür, yani günlük yaşamda pompaya anında yansıtılan iniş-çıkışlar değil, brent petrolde oluşan maliyet artışlarının ve düşüşlerinin asimetrik fiyat yapısıdır.


Ülkemde olan-biten ise, anlayabildiğim kadarıyla dünya pazarlarında olanlardan biraz farklı nedenlere dayanmaktadır. Faiz-kur-enflasyon ilişkisi, kurlardaki volatilitenin sürekliliği ve hızı, birçok temel ürün fiyatlarının kur volatilitesi ve enflasyonist baskı altında zamlanması, kur düşmelerinde ise fiyat düşüşlerinin aynı hız ve oranda yansıtılması beklentisinin karşılanamamasıdır.


Bu noktada, yine dönüp-dolaşıp ekonomide güven unsuru konusuna gelinmektedir.


Diğer çok önemli husus da; daha önce hem de bir kaç defa değindiğim, yazdığım CDS Risk Primi konusudur. Bugün takip ettiğim kadarıyla ülkemin CDS Primi 623 mertebesinde. Yakın zamanda 423 idi. Karşılaştırmalı bir örnek verirsem, ülkemin CDS’i Irak CDS’inden yüksek; yani yatırım anlamında Türkiye, an itibariyle, Irak’tan daha riskli bir pazar olarak ölçülmekte.


Toparlayacak olursak; ekonomide güven en önemli unsurların başında gelmekte, özellikle yabancı yatırımcılar açısından; ekonomiye, hukuka, siyasete vb unsurların tamamına ilişkin duyulacak güven yatırımın ana etkeni olarak görülmektedir.


Fiyat artışlarının aynı hızla fiyat düşüşüne dönüşmesine ilişkin beklentiler zaman içinde karşılanabilse de, artış hızıyla düşüş hızının aynı olması hiçbir zaman umulmamalıdır.


CDS Risk Primindeki sürekli yüksek artışlar yatırım yapılmasının önündeki en önemli engeldir ki kredi konusundaki bu güvensizlikle dış yatırımcı beklentisinde olmak bu koşullar altında olanaklı değildir. Hattâ yakın vadede gündeme gelmesini beklediğim Türkiye-IMF görüşmelerini bile CDS Risk Primimizin bu düzeyi son derece etkilemekte kanısındayım.


Hasan R. ARDIÇ

İstanbul, Aralık’21, 23


15 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Artık ülkemizde yaşayan herkes biliyor ki; 17 Mart 2022 Perşembe günü TCMB, PPK toplantısı kararlarını saat 14:00’te açıklayacak. Bu kararlar içinde de en fazla ilgi çekeni tabii ki politika faiz oran

CDS Credit Default Swap Türkiye’nin CDS primi bugün 700’ler mertebesine kadar çıkış yaptı, 5 yıllık Türkiye CDS primi de 677 düzeyinde. Bu değerler çok yüksek değerler. CDS Primi 300’lere kadar bir de